Ημερολόγιο εκδηλώσεων

Ιανουάριος  2020
Κυρ Δευ Τρι Τετ Πεμ Παρ Σαβ
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
<< >>
Παρασκευή, 24 Ιανουαρίου 2020
Αρχάνες - Αστερούσια
www.eweather.gr

Αξιόλογα οικοσυστήματα : όρος Γιούχτα και Κνωσανό φαράγγι

Tο όρος Γιούχτα και το Κνωσανό φαράγγι, τα οποία εκτός από την ομορφιά του φυσικού τοπίου τους και την  αρχαιολογική τους αξία, διαθέτουν σπάνια είδη χλωρίδας, ενώ η οικολογική τους αξία σε ότι αφορά την πανίδα έγκειται στο γεγονός ότι αποτελούν το μοναδικό φυσικό οικοσύστημα της ευρύτερης περιοχής.

Ο Γιούχτας έχει χαρακτηρισθεί ως αναδασωτέα έκταση (1969), ως Τοπίο Ιδιαίτερου

Φυσικού Κάλλους (από 1970) και προστατεύεται ως αρχαιολογικός χώρος (από το 1980 ).

Επίσης έχει ενταχθεί στο Ευρωπαικό Δίκτυο NATURA 2000, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας χλωρίδας και πανίδας. Το 61% της ορνιθοπανίδας του όρους προστατεύεται από διεθνείς συμβάσεις και το 8% του συνόλου περιλαμβάνεται στο Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Σπονδυλόζωων της Ελλάδας.

Τα τελευταία χρόνια υλοποιείται πρόγραμμα με τίτλο “Οικολογικό Αρχαιολογικό Πάρκο Γιούχτα”, το οποίο αφορά στην εφαρμογή έργων και ενεργειών, που στοχεύουν στην προστασία του βουνού και της ευρύτερης περιοχής. Ειδικότερα αφορά στην:

∗ Προστασία της χλωρίδας, βλάστησης και εδαφών

∗ Προστασία του γύπα (gyps fulvus)

∗ Προστασία και ανάδειξη ιστορικών και αρχαιολογικών χώρων

∗ Οργάνωση της πρόσβασης του κοινού

 

∗ Προετοιμασία και ολοκλήρωση των απαιτούμενων προϋποθέσεων για το χαρακτηρισμό της περιοχής ως προστατευόμενης

∗ Dημιουργία Κέντρου Ενημέρωσης Επισκεπτών Οικολογικού αρχαιολογικού Πάρκου

Γιούχτα Μουσείο Φυσικής Ιστορίας. Πρόκειται για ένα τετραμερές κτιριακό

συγκρότημα το οποίο περιλαμβάνει κέντρο γευσιγνωσίας και οίνου, το κέντρο

πληροφόρησης επισκεπτών με αίθουσα εκδηλώσεων, χώρο προβολής video,

παραδοσιακό καφενείο και ταβέρνα, πωλητήριο τοπικό προϊόντων, μουσείο φυσικής

ιστορίας και βιβλιοθήκες.

Οι σημαντικότεροι βιότοποι της περιοχή μελέτης είναι:

- Τα γκρεμνά του βουνού, που εκτός των αρπακτικών

- Τα γκρεμνά του βουνού, που εκτός των αρπακτικών φιλοξενούν και πλήθος χασμοφύτων

στις ρωγμές των βράχων. Πρέπει να αναφερθεί ένα ενδημικό άγριο γαρίφαλο, το

Dianthus juniperitus ssp. Bauhinorum, που φυτρώνει μόνο στο Γιούχτα και στην

περιοχή του Πρινιά – Ασιτών Μαλεβυζίου. Επίσης φυτρώνει το σπάνιο είδος

Hipericum jovis που απαντάνται εκτός του Γιούχτα, στον Κόφινα και στον Ψηλορείτη.

- Οι περιοχές της μακίας βλάστησης με επικρατέστερο φυτικό είδος, το θαμνώδη πρίνο

(Quercus coccifera).

- Οι πετρώδεις φρυγανότοποι με επικρατούντα είδη την αγκαραθιά, τη λαδανιά, την

αστοιβίδα.

Η βλάστηση της περιοχής μελέτης ανήκει στην Ευμεσογειακή ζώνη βλάστησης

(Quercetalia ilicis). Είναι από τις πλέον ενδιαφέρουσες μορφές βλάστησης του Ελλαδικού χώρου και αποτελείται από τους σκληρόφυλλους αειθαλείς θαμνώνες. Υποδιαιρείται σε δυο υποζώνες: α) στο μεσογειακό κατώτερο θερμοξηρικό όροφο της αγριελιάς – χαρουπιάς (συνένωση Oleo – ceratonion) και στο μεσογειακό ανώτερο όροφο της αριάς (Quercion ilicis).

Το σύνολο της περιοχής μελέτης κατατάσσεται βλαστητικά στην πρώτη υποζώνη με

φυτοκοινωνίες υποβαθμισμένες. Στον όροφο αυτό εμφανίζονται φυτοκοινωνίες από φρύγανα και μακία. Η φυσιογνωμία της βλάστησης δίνεται από νανοφανερόφυτα και χαμαίφυτα όπως:

πουρνάρι (Quercus coccifera) σε θαμνώδη μορφή, ασπάλαθος (Calycotome villosa), θυμάρι

(Corydothymus capitatus), λαδανιά (Cistus creticus), αγκαραθιά (phlomis lanata), αστοιβίδα

(Sarcopoterium spinosum), αχινοπόδι.

O ανώτερος όροφος της αριάς διακρίνεται μόνο στο όρος Γιούχτα και χαρακτηρίζεται μόνο από μερικά υπολείμματα δένδρων αριάς.

Στο Κνωσανό φαράγγι υπάρχουν δύο τύποι οικοσυστημάτων: αυτό που επηρεάζεται από την ύπαρξη του νερού και βρίσκεται στην κοίτη των ποταμών και αυτό που βρίσκεται στα πρανή, δεξιά κι αριστερά των ποταμών. Στο πρώτο οικοσύστημα κυρίαρχο ρόλο έχει η ύπαρξη του νερού, το οποίο καθορίζει τη βλάστηση με υδρόφιλα είδη. Κυρίαρχα είδη είναι ο πλάτανος και ο βάτος. Το δεύτερο αποτελείται από μακκία και φρυγανώδη βλάστηση με κυρίαρχα είδη τον θαμνώδη τύπο του πουρναριού, τον έβενο και τον ασπάλαθο.

Η βλάστηση του φαραγγιού είναι παραποτάμιες διαπλάσεις με κυρίαρχο φυτικό είδος το πλατάνι (Platanus orientalis). Η βλάστηση αυτή κατατάσσεται στην αζωνικού τύπου βλάστηση και κυρίαρχο στοιχείο είναι η παρουσία του νερού, η ύπαρξη του οποίου είναι καθοριστική για τα φυτικά είδη που απαντώνται.

 

Φυτοκοινωνιολογικά οι φυτοκοινωνίες αυτής της βλάστησης ανήκουν στην κλάση Alno-Populetia και στη συνένωση Platanion orientalis.

Η φυτοκοινωνία που κυριαρχεί στο Κνωσανό φαράγγι είναι η Platanetum orientalis Auct.

Χαρακτηριστικά φυτικά είδη είναι τα : Platanus orientalis, Hedera helix, Parietaria judaica, Salix alba, Rubus sanctus, Arundo dinax.
Συνοδά είδη είναι: Adiantum capillus-veneris, Geranium purpureum, Melissa officinalis, Ballota nigra, Arum concinatum κ.ά.

΄Οσον αφορά τη βλάστηση των πρανών των φαραγγιών, αυτή είναι υπολείμματα μακίας βλάστησης με κυρίαρχο είδος τον πρίνο σε θαμνώδη μορφή (Quercus coccifera) και φρυγανικής βλάστησης. Εκτός από τον πρίνο άλλα είδη είναι ο ασπάλαθος (Calicotome vilosa), ο έβενος ή πλουμί (Ebenus cretica), η αγκαραθιά (Phlomis lanata) κ.ά.

Από άποψη πανίδας, η οικολογική αξία του Γιούχτα έγκειται στο γεγονός ότι το βουνόαποτελεί το μοναδικό φυσικό οικοσύστημα στην περιοχή μελέτης. Σε συνδυασμό με τα γειτονικά φαράγγια δημιουργεί ένα μοναδικό καταφύγιο για αρκετά είδη, που το χρησιμοποιούν ως χώρο φωλιάσματος και τροφοληψίας. Η έντονη παρουσία του ανθρώπου στην περιοχή μελέτης (οικιστικό δίκτυο, εκτενείς καλλιέργειες) έχουν στερήσει ή υποβαθμίσει ένα σημαντικό τμήμα ζωτικού χώρου για την άγρια ζωή και για το λόγο αυτό το σύστημα Γιούχτας – φαράγγια αποτελεί έναν σημαντικό βιότοπο – καταφύγιο για πολλά είδη πανίδας.

Στην περιοχή έχουν αναφερθεί 60 είδη ασπόνδυλων, το 32% των οποίων είναι ενδημικά, ενώ 18 από τα 60 απαντώνται μόνο στην Ελλάδα. Σε ότι αφορά τα σπονδυλόζωα, στην περιοχή απαντούν ένα είδος χελιού, τρία είδη αμφιβίων και επτά είδη ερπετών, τέσσερις σαύρες, 2 φίδια

1 χελώνα. Από το σύνολο των σπονδυλόζωων της περιοχής 3 (ο δενδροβάτραχος και δύο σαύρες) αποτελούν “είδη κοινοτικού ενδιαφέροντος που απαιτούν αυστηρή προστασία” (κατηγορία IV 92/43/ΕΟΚ) και 2 (η ποταμοχελώνα και το σπιτόφιδο) συγκαταλέγονται στις κατηγορίες ΙΙ/IV της 92/43/ΕΟΚ. Επίσης ένα είδος ο λιμνοβάτραχος ανήκει στα “είδη ειδικού ενδιαφέροντος των οποίων η εκμετάλλευση είναι δυνατόν να ρυθμίζεται με διαχειριστικά μέτρα” (κατηγορία V, 92/43/ΕΟΚ) και στο Παράρτημα ΙΙΙ της Βέρνης. Τέλος, 5 είδη συγκαταλέγονται επιπλέον στο Παράρτημα ΙΙ της Βέρνης.

Η ορνιθοπανίδα της περιοχής μελέτης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αριθμώντας περί τα 60 είδη πουλιών μεταξύ των οποίων ο γύπας, που προσδίδει στο Γιούχτα την ιδιαίτερη οικολογική του αξία. Από το σύνολο των παρατηρηθέντων ειδών, 6 περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Ι “αυστηρής προστασίας” της Οδηγίας 79/409/ΕΟΚ, 33 στο Παράρτημα ΙΙ (αυστηρά προστατευόμενα) και 8 στο Παράρτημα ΙΙΙ (υπό προστασία) της Σύμβασης της Βέρνης, ενώ 13 αναφέρονται στο Παράρτημα ΙΙ της Σύμβασης της Βόννης. Δύο είδη ο γύπας και ο καλαμόκιρκος συγκαταλέγονται στην κατηγορία “τρωτά” (V) και ένα είδος το τσίφτης, συγκαταλέγεται στην κατηγορία “άμεσα κινδυνεύοντα” (Ε) του Κόκκινου Βιβλίου.

Η πανίδα των θηλαστικών της περιοχής αντιπροσωπεύεται από οχτώ (8) taxa, εκ των

οποίων ο άρκαλος είναι ενδημικό υποείδος της Κρήτης και θεωρείται “τρωτό” (V) βάσει του Κόκκινου Βιβλίου και περιλαμβάνεται στο Παράρτημα ΙΙ της Βέρνης, ενώ τέσσερα (4) είδη περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΙΙΙ της Βέρνης.

Αναλυτική αναφορά των ειδών γίνεται στο Παράρτημα (Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη Οικολογικού Αρχαιολογικού Πάρκου Ορους Γιούχτα, ΕΠΕΜ, 1999).

2. Αξιόλογα και ευαίσθητα οικοσυστήματα

Πρόκειται για περιοχές για τις οποίες δεν υπάρχει θεσμικό καθεστώς προστασίας είτε διότι δεν έχει προβλεφθεί, είτε διότι δεν έχουν ολοκληρωθεί οι διαδικασίες που σπαιτούνται για την θεσμική τους προστασία.